Περιγραφή έργου

Το έργο-μεταδιδακτορική έρευνα, ερευνά αρχαία ελληνική λυρική ποίηση και πιο συγκεκριμένα τους επινίκιους ύμνους του Πινδάρου και του Βακχυλίδη στο ιστορικό, κοινωνικό και πάνω από όλα, γεωγραφικό τους περιβάλλον. Οι ωδές συνθέτονταν για να εορταστούν μεγάλες Πανελλήνιες αθλητικές νίκες τις οποίες χαιρέτιζαν από διάφορες πόλεις και περιοχές της Ελλάδος, συμπεριλαμβανομένων και των ελληνικών αποικιών στη Νότια Ιταλία (Μεγάλη Ελλάδα). Οι δύο περιοχές, η τοποθεσία που επετεύχθη η νίκη και η πατρίδα του νικητή, διαμορφώνουν την τοπογραφική ‘ραχοκοκαλιά’ κάθε επινίκιας ωδής, και ο σημαντικός τους συνυπολογισμός στα ποιητικά κείμενα παραδοσιακά προσεγγιζόταν ως ένα από τα απαραίτητα στοιχεία στο εγκωμιαστικό πρόγραμμα του ποιητή (Bundy, E. L. 1962. Studia Pindarica. Berkeley). Αυτή η ερμηνεία όμως, δεν λαμβάνει υπόψη σε όλη τους την έκταση τις επαναληπτικές αναφορές στις δύο τοποθεσίες, συνήθως στην αρχή και το τέλος των ωδών, και την επιμονή στη εναλλαγή της προσοχής ανάμεσα στις δύο.

Ακόμη πιο πέρα, αυτά είναι και τα μόνα είδη τοπικών προσδιορισμών που εντοπίζονται στις επινίκιες ωδές: διάφορα μυθολογικά διηγήματα είναι, μονότονα ανεπτυγμένα ή υπαινίσσονται επέκταση των ποιητικών γεωγραφικών οριζόντων ακολουθώντας θεμελιακές αφηγήσεις, αναπτύσσοντας γενεαλογίες ή καταλογογραφώντας ηρωικά κατορθώματα. Ο συνυπολογισμός του ζητήματος του μυθικού αντικειμένου έχει παρομοίως ερμηνευθεί στο εγκωμιαστικό πλαίσιο των ποιημάτων, διαμορφώνοντας ένα μεγάλο ηρωικό υπόβαθρο για τη σύγχρονη αθλητική νίκη και κατοχυρώνοντας μία άμεση και σημαντική σύνδεση μεταξύ του παρελθόντος και του παρόντος. Αν και σίγουρα έγκυρη, αυτή η ερμηνεία τείνει να ελαχιστοποιήσει την πολυπλοκότητα συγκεκριμένων γεωγραφικών κινήσεων στο πλαίσιο κάθε διήγησης και τις διαφορές στα γεωγραφικά πρότυπα που δημιουργούνται από διαφορετικές ωδές. Ακόμη πιο πέρα, θεωρούμε ότι οι γραμμές ανάμεσα στα μυθολογικά διηγήματα και τις αναφορές στο «εδώ και τώρα» της επινίκιας παράστασης και της περίστασής της είναι περισσότερο ασαφείς από ότι έχει αναγνωριστεί ως τώρα. Η «αληθινή» γεωγραφία η οποία συνδέει τις τοποθεσίες της νίκης με τις πατρίδες των νικητών είναι ένα διαχρονικό ανάλογο της «μυθικής» γεωγραφίας που συνδέει απομακρυσμένα γεγονότα και ήρωες με την τοπική παράσταση.

Οι γεωγραφικές διαστάσεις των επινίκιων ωδών έχουν παραδόξως μελετηθεί λιγότερο του αναμενομένου κι αυτό ως ένα ποσοστό οφείλεται στο ότι διαφορετικά είδη τοπικών-γεωγραφικών αναφορών έχουν στο μεγαλύτερο ποσοστό τους μελετηθεί ξεχωριστά από τους μελετητές. Το προτεινόμενο πρόγραμμα-μεταδιδακτορική διατριβή έχει ως σημείο εκκίνησης αυτές τις μελέτες περίπτωσης κι ασχολείται με την ανάπτυξη μιας κατανοητής μεθοδολογίας για την έρευνα γεωγραφικών και τοπικών ποιητικών εκφράσεων στο σωζόμενο σώμα επινίκιων ωδών. Η έρευνα που περιλαμβάνεται στο παρόν έργο περιλαμβάνει εκ φύσεως διαφορετικές επιστήμες κι αρχές καθώς αναζητά να ενοποιήσει όλες τις σχετικές πολιτιστικές πληροφορίες (φιλολογικές, μυθολογικές, ιστορικές και αρχαιολογικές) για να κατανοηθούν χώροι που (ξανα)δημιουργούνται στις κι από τις ωδές.

Η συνεργασία με το Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού (ΙΜΕ) σε αυτή την προσπάθεια θα είναι εξαιρετικά παραγωγική καθώς κι αμοιβαία ευεργετική εξαιτίας των απεριόριστων σημείων επαφής μεταξύ των στόχων του έργου και των σύγχρονων και μελλοντικών δράσεων που πραγματοποιούνται από το Ίδρυμα.